İzmir İli'nin doğa ve tarih kenti olarak tanınan ilçesi Tire ,
gözde bir yerleşim merkezidir. İlkçağdan , Türkler öncesine
değin Teira
adıyla anılan kent Türk yerleşimiyle Tire adını almıştır.
Hitit , Frigya ,Lidya , Pers , Hellen , Roma ve Bizans
dönemlerini yaşamasıyla , tarihte zengin bir kültür mirasına
sahiptir.
Efes'ten
başlayıp , Tire'nin Batı köylerini içine alarak Bozdağ'a
ulaşan Artemis tapınağı Kutsal Arazileri
, yüzlerce yıl Tire'ye bir kutsallık kazandırmıştır. Özellikle
Roma İmparatorları Jül Sezar, Avgustos, Trian gibi ünlüler,
Tire topraklarından bir bölümünü bu arazilere ekleme yarışına
girmişlerdir.
Yine
Roma döneminde Küçük Menderes toprakları , Roma Senatosunda Kaystros
Senatörlüğü (Küçük Menderes) adıyla temsil edilmekteydi. Bizans Döneminde ,
özellikle Ortodoksluğun biçimlendirilmesinde Kadıköy (İstanbul) ve Nikea
(İznik) kilise meclislerinde etkin , karar sahibi bir kent görünümünde
olduğunu görmekteyiz. Çağlar boyunca zengin coğrafyasının sağladığı olanakla
birçok uygarlıklara sahne olan Tire, Tarihçi
Pachmeres'in deyimi ile "Keşişler Yöresi ", Şerafeddin'in Zafernamesinde "
Rum'un Meşhur Şehri ", Evliya Çelebi seyahatnamesinde " Şehri Muazzam Tire
", Katip Çelebi de "Eski Taht Şehri ", 1908 Tarihli Aydın vilayeti
Salnamesinde "Ulemalar yatağı " tanımlamalarında tarihsel payı
verilirken , diğer yandan Fransız Tarihçisi, Şair Lamartin doğal güzelliğini
dikkati çekerek, "İsviçre kentlerini" andırıyor demektedir. Türkler öncesi
tarih, kültür ve inançların zengin bir birikimine sahip olan Tire daha
sonraki Türk varlığıyla doruğa çıkmış ve yüzlerce yıl ürettiği değerleri,
Türk toplumuna sunmuştur.
Bu arada Tire
Darphanesinden de söz etmek gerekmektedir. 15. yy. başlarından 18. yy.
değin,darphanesinde mangır (Bakır) ve akçe (Gümüş) kesilmiştir.Özellikle ,
nakışlı mangırları Osmanlı dönemi
bakır paraları içinde değerli kabul edilmektedir. Dünyanın saygın
koleksiyonları içinde Tire Darplı paralar ciddiyet kazanmaktadır. Ünlü
nümizmatlarımızdan rahmetli Cüneyt ÖLÇER, değişik koleksiyonlarda tespit
ettiği , Tire darplı Osmanlı dönemi bakır paralarını çizimleriyle beraber
vererek , kent tarihinin önemli
bir sayfasının da netleşmesini sağlamıştır. Son olarak elde ettikleri
"Kartal Motifli" bir Tire darplı paranın çok önemli olduğunu ve bu paranın
ilk nakışlı Osmanlı parası olabileceğini açıklamaları , kent tarihi
açısından onurlanılacak bir .beldedir
Ana Sayfa
